مینو پدرام

صدف فاطمی: ‌گرفتاری‌ها و دردسرهای تحمیلی به صنعت پوشاک ایران آنقدر زیاد هستند یا آنقدر میدان داشته‌اند که بتوان گفت این مشکلات در بسیاری از مواقع تولید پوشاک را در ایران زمین‌گیر کرده‌اند. همواره در کنار سیاست‌های ضدتولیدی، قاچاق یا بهتر است بگوییم واردات افسار گسیخته و هجوم برندهای تقلبی هم وجود داشته‌اند تا بیشتر مسیر تحول را برای صنعت پوشاک ایران مسدود کنند. برای همین امروز می‌توان به جرات گفت که صنعت پوشاک ایران از میان مخروبه‌ها سر بیرون آورده است و تلاش می‌کند تا روی پا بایستد. با‌ مینو پدرام، مدرس دانشگاه و عضو هیئت مدیره انجمن طراحان لباس و پارچه ایران، چالش‌های صنعت پوشاک را یکبار دیگر به گفت‌وگو نشستیم و در این مجال با او نقش طراحی و جایگاهش در ارتقا صنعت پوشاک را مورد ارزیابی قرار دادیم. متن گفت‌وگو در ادامه آمده است:

 موقعیت صنعت پوشاک ایران و تولیدکنندگان این صنف را در مقایسه با برندهای خارجی چگونه ارزیابی می‌کنید؟ به نظر شما چرا صنعت پوشاک ایران در رقابت با برندهای خارجی آن‌طور که باید و شاید موفق نیست؟

به اعتقاد من، ما این پتانسیل را داریم که با استانداردهای بین‌المللی و جهانی خودمان را مطابقت بدهیم اما شاید این اتفاق کمی زمان‌بر باشد و به عوامل و مسائل زیادی بستگی پیدا کند. اول از همه باید حمایت‌ها  و قوانینی داشته باشیم که تولیدکننده بتواند بر اساس آن قیمت تمام شده کالایی را که تولید می‌کند، پایین بیاورد. تولیدکننده‌ ما شاید بتوانند تکنولوژی‌های روز را به راحتی فراهم کند اما مشکل بزرگ‌تر این است که ما نیروی متخصص کم داریم. آموزش و تربیت نیرو یکی از مهم‌ترین عواملی است که باعث می‌شود صنعت پوشاک رونق بیشتر بگیرد و به استانداردهای جهانی نزدیک شود. بحث کیفیت و مواد اولیه هم چالش دیگری است که صنایع پوشاک با آن مواجه هستند. ما به شدت مشکل مواد اولیه داریم و ممکن است تا مدت‌ها مجبور شویم روی واردات پارچه، مواد اولیه و اصطلاحا خرج کار تمرکز کنیم. باید روی این کمبودها در صنعت نساجی کار شود تا پارچه‌ها و مواد اولیه‌ای که تولیدکنندگان ما نیاز دارند با قیمت مناسب به دست‌شان برسد. از سوی دیگر، مواد اولیه برای اینکه کارایی لازم را داشته باشند، باید به روز شوند. مردم ما اطلاعات روز را دارند، مُد و رنگ را می‌شناسند. خوشبختانه تولیدکنندگان ما هم تقریبا در حال به روز شدن هستند و در واقع فاصله ما از نظر اطلاعات حوزه مد و پوشاک با دنیا کم شده است.

 

به نظر شما بهره‌گیری از هنر طراحی لباس در تولیدات داخلی تا چه اندازه می‌تواند در موفقیت بازار صنعت پوشاک ایران تاثیرگذار باشد؟ اگر تولیدکنندگان ایرانی از دانش و تجربه طراحان لباس در مسیر تولیدات خود استفاده کنند، می‌توان به رقابت آن‌ها با برندهای خارجی امیدوار بود؟

طراحان لباس ما این توانایی را دارند که بتوانند در خدمت صنعت پوشاک باشند، اما شاید پتانسیل درونی آن‌ها هنوز به حد کافی پخته نشده و به همین خاطر نتوانسته‌اند به صورت حرفه‌ای به خدمت صنعت و بازار کار دربیایند. من فکر می‌کنم خلاقیت و ایده‌پردازی طراحان ما بسیار خوب است اما در بحث اجرا کمی ضعیف هستند. شاید دانش فنی آن‌طور که باید فراگیر یا آموزش داده نشده است. از سوی دیگر خروجی دانشگاه‌های ما مطابق با نیاز بخش صنعت نیست و به همین دلیل تحصیل‌کرده‌های رشته طراحی لباس خیلی سخت وارد بازار کار می‌شوند. البته این مسئله زیاد هم تقصیر دانشگاه نیست، چرا که با یک رشته آن هم در مقطع کارشناسی که تا اندازه‌ای هم به شاخه نساجی یا پژوهش متمایل شده و خیلی دروس تخصصی ندارد، اساسا نمی‌توان کار زیادی از پیش برد. رشته طراحی لباس باید در دانشگاه‌ها سرفصل‌های تخصصی‌تری داشته باشد. این کار را هم‌اکنون آموزشگاه‌ها انجام می‌دهند. به اعتقاد من‌ نحوه ارایه درس‌های بسیاری در آموزشگاه‌ها که دوره‌های تخصصی برگزار می‌کنند، استاندارد نیست و نیاز به ساماندهی دارد. مسلما طراحان لباس ما این توانایی را دارند که کاملا جوابگوی نیاز بخش صنعت باشند. مدت زیادی است که ما می‌بینیم بعضی از تولیدکنندگان با طراحان لباسی که به صورت مزون و تک‌دوزی کار می‌کنند همکاری دارند. یعنی از طرح‌های آن‌ها کمک می‌گیرند و  تعاملاتی بین بعضی از افراد این دو گروه صورت گرفته است. به این ترتیب که طراحان لباس به واسطه دانشی که دارند، در زمینه مد مطالعه می‌کنند و می‌توانند بسته به نیاز و ذائقه مردم چیزی را طراحی کنند که مورد هدف بازار قرار بگیرد. طبیعتا تولیدکنندگان هم برای موفقیت در بازار فروش ترجیح می‌دهند سراغ این طراحان بروند و طرح‌شان را که ضمانت بیشتری برای فروش در بازار دارد، خریداری و از آن استفاده کنند. بیشترین نقطه ضعفی که در حال حاضر طراحان لباس ما با آن مواجه هستند، پیاده‌سازی و اجرای کار است که به همان دانش فنی مربوط می‌شود که با آموزش می‌تواند ارتقا پیدا کند.

 

شما به عنوان عضو هیئت مدیره انجمن طراحان لباس و پارچه ، جایگاه طراحان ایرانی را در قیاس با طراحان جهان چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا در چند سال گذشته که طراحان ایرانی با همت و پشتکار بیشتری فعالیت کرده‌اند، توانسته‌اند در بازار تولیدات داخلی موفق باشند؟

ما حرف‌های زیادی برای گفتن داریم، اما مشکل بزرگ‌مان برای رقابت با طراحان لباس دنیا این است که هنوز با استانداردهای مطلوب دنیا فاصله داریم. یعنی اگر فضاهایی برای طراحان ما ایجاد شود و بتوانند به صورت نمایشگاهی یا حتی نمایش زنده در رقابت‌های جهانی شرکت کنند و از آن‌ها حمایت شود، می‌توان رفته رفته به این اتفاق نزدیک شد. هر چند اجرایی شدن نمایش زنده فعلا برای ما سختی‌هایی دارد اما بهرحال امیدواریم با این قدم‌ها بتوانیم در هفته‌های مُد دنیا به عنوان طراحی ایرانی و طرح ایرانی یعنی طرحی که برگرفته از فرهنگ و هویت خودمان و مطابق با مد روز دنیا باشد، معرفی شویم. یکی از راه‌هایی که من می‌توانیم پیشنهاد بدهم این است که غرفه‌هایی در نمایشگاه‌های بین‌المللی که تولیدکنندگان و اتحادیه‌های خارج از کشور در آن شرکت می‌کنند برای نمایش مجموعه‌ای از طرح‌های انتخاب شده طراحان ایرانی اختصاص دهیم. به این ترتیب با نمایش این طرح‌ها در یک نمایشگاه بین‌المللی این شانس برای طراحان ایرانی به وجود می‌آید که طرح‌های آن‌ها دیده و خریداری شود و به شکل تولید انبوه در کشورهای خارجی در بیاید. اما متاسفانه هنوز این تولیدات آن‌قدر زیاد نیست که بتوان در بخش بین‌الملل روی آن‌ها کار کرد و همچنان نیاز به تقویت دارد.

 

یکی از مشکلاتی که صنعت پوشاک ایران از قدیم با آن مواجه بوده است، تمایل مردم به خرید کالاهای خارجی و عدم حمایت از تولیدات داخلی بوده است. برای این‌که بتوانیم مشتریان را بیشتر از قبل ترغیب به خرید تولیدات ایرانی کنیم، استفاده از چه راه‌کارهایی را پیشنهاد می‌دهید؟ به اعتقاد شما همکاری طراحان معروف ایرانی با صنعت پوشاک ایران، تا چه اندازه می‌تواند در جذب مشتری تاثیرگذار باشد؟

این واقعا بحثی است که نیاز به تامل دارد. این‌که ما بخواهیم برندهای خارجی را به کل کنار بگذاریم اصلا اقدام درستی نیست چرا که تولیدات داخلی ما چه از نظر کمیت و چه کیفیت هنوز نمی‌تواند جوابگوی نیازمان باشد. پس ما همچنان به واردات نیاز داریم اما باید این واردات را بر اساس نیاز و طبق اصولی که به صنعت پوشاک ما صدمه نزند ساماندهی کنیم. امروزه ما بسیار شاهد معضلی به اسم قاچاق کالا هستیم که به تولیدکنندگان ما به شدت ضربه می‌زند که خوشبختانه در حال حاضر تلاش زیادی برای مقابله با آن صورت گرفته است. در واقع باید کاری کنیم که واردات برندهای خارجی را داشته باشیم اما این واردات در مورد محصولات برندهای باکیفیت و بامجوز صورت بگیرد. این روال می‌تواند رقابت سازنده‌ای برای برندهای داخلی ایجاد کند که آن‌ها هم بخواهند از نظر کیفیت و استاندارها خودشان را به کالاهای خارجی برسانند. خبر خوب این است که مردم ما امروزه به نسبت قبل بیشتر با محصولات ایرانی آشنا شده‌اند. مهم‌ترین نکته در مورد محصولات ایرانی این است که حس اطمینان را به مردم بدهد که این روال نسبت به قبل بهتر شده است. امروزه ما شاهد این تغییر بزرگ هستیم که بعضی برندهای ایرانی که فروشگاه‌های خوب و بزرگی دارند، مرکز خرید مردم شده‌اند و خریدهای خوبی از آن‌ها انجام می‌شود. طراحان لباس هم می‌توانند در این مسیر نقش زیادی داشته باشند چرا که وقتی لباس‌ها طوری طراحی‌ شوند که ذائقه مردم آنها را بپسندد و مردم بدانند این طرح‌ها مطابق با روز است و صنعتگر هم بتواند این طرح‌ها را با کیفیت و مواد اولیه خوب تولید کند، بدون شک کالای ایرانی مورد استقبال قرار می‌گیرد و می‌تواند تا حد زیادی در بسیاری از محصولات با کالاهای خارجی برابری کند.

 

آیا انجمن طراحان لباس و پارچه برنامه یا هدف بلندمدتی برای بهبود ساز و کار صنعت پوشاک ایران و کمک به درخشش پوشاک ایرانی در برابر برندهای خارجی دارد؟ چطور می‌توان از پتانسیل این انجمن در مسیر بهبود و پیشرفت صنعت پوشاک ایران کمک گرفت؟

از بدو تاسیس انجمن و پایه‌گذاری آن یکی از اهداف اصلی ما در بلند مدت کمک به بخش صنعت و ایجاد یک پل ارتباطی بین طراحان و تولیدکنندگان بوده است. در طول این مدت ما نمایشگاه‌ها، سمینارها، نشست‌ها و جلساتی را با اتحادیه‌ها و بخش صنعت داشتیم و سعی کردیم به آن‌ها نیرو معرفی کنیم. ما یک کارگروه کار و اشتغال داریم که روال آن به این صورت است: افرادی که در بخش صنعت هستند یا کارگاه‌هایی در بحث تولید پوشاک دارند، درخواست نیرو می‌کنند. در عین حال فایلی از رزومه‌ طراحان داریم که خودشان به ما داده‌اند و به این ترتیب بر اساس توانایی طراحان و نیازی که تولیدکننده دارد، طراح مربوطه را به تولیدکننده معرفی می‌کنیم. همچنین در بخش آموزش سعی کردیم کلاس‌های آموزشی مناسبی برگزار کنیم که خوشبختانه روند مثبت و موفقی داشته است؛ در این دوره‌ها برای کسانی که می‌خواهند در بخش تک‌دوزی یا بخش صنعت و تخصصی‌تر فعالیت کنند، صفر تا صد مهارت‌آموزی را آموزش می‌دهیم. علاوه بر این، مواردی هم بوده است که شرکت‌ها واحدهای طراحی‌شان را برای آموزش معرفی کرده‌اند و در زمینه‌های مختلف آموزش تخصصی به آن‌ها داده‌ایم.

 

شما به واسطه ارتباط بسیار زیادی که از سال‌ها پیش با دنیای طراحی لباس و پارچه داشته‌اید، بدون شک ناگفتنی‌های بیشماری از نقاط ضعف و قوت صنعت پوشاک ایران دارید. به نظر شما چه راهکارهایی در کنار هم می‌تواند به حل معضل ضعف صنعت پوشاک ایران کمک کند؟

ما طراحان لباس خیلی خوبی داریم که حرف‌های زیادی برای گفتن دارند. در عرصه‌های بین‌المللی می‌توانیم جای پای‌مان را باز کنیم ولی مسئله بزرگ امروزمان این است که در حال حاضر خیلی‌ها در انواع زیرشاخه‌های رشته طراحی لباس، از طراحی گرفته تا موسسات آموزشی به نوعی فعالیت می‌کنند که اگر بتوانیم این افراد را درجه بندی کنیم، حتما فعالیت منسجم‌تری شکل خواهد گرفت. این اقدامی است که ما در نظر داریم با عنوان «صدور کارت صلاحیت» با همکاری کارگروه مد و لباس اجرا کنیم و به افراد فعال در این حوزه کارت صلاحیت بدهیم و آن‌ها را درجه بندی کنیم. به این ترتیب جایگاه طراحانی که حرفه‌ای‌تر و تخصصی‌تر هستند و زحمت بیشتری می‌کشند در مقایسه با آن دسته‌ای که تخصص خاصی ندارند و صرفا در درجه سطحی فعالیت می‌کنند متمایز  و هر گروهی در جایگاه واقعی خودش معرفی می‌شود. واقعیت این است که رشته طراحی لباس در ایران بسیار مهجور واقع شده و باید بیشتر به آن توجه کرد و نیاز جامعه امروز هم از بعد فرهنگی و هم نیاز بخش صنعت در بحث اشتغال‌زایی معطوف به حمایت بیشتر از طراحان لباس است.

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *