بدون دیدگاه

کلیشه‌های سنتی در طرح‌های مدرن

صدف فاطمی: قرار بر این بود که آخرین جشنواره مد و لباس با تمرکز طراحان روی کاربردی بودن لباس‌ها اجرایی شود. حمید قبادی، دبیر کارگروه مُد و لباس خبر داده بود که در دوره‌های گذشته طرح‌هایی از سوی طراحان ارائه می‌شد که هیچ‌کدام به صورت کاربردی قابلیت عرضه در بازار را نداشتند و اساسا به کار نمی‌آمدند. به این منظور او از تمامی طراحان شرکت‌کننده در آخرین دوره جشنواره مُد و لباس خواسته بود طرحی ارائه دهند که در جامعه کاربرد داشته باشد. مسئله کاربردی بودن لباس‌ها پیش از این هم بحث داغ بسیاری از طراحان لباس زیرزمینی بود و آن‌ها همواره از ارائه لباس‌های غیرکاربردی در جشنواره‌های مد و لباس شکایت داشتند. به اعتقاد آن‌ها یکی از مهم‌ترین مسائلی که در طراحی لباس باید در نظر گرفته شود، موضوع کاربردی بودن آن‌هاست چرا که اگر لباسی فقط فرم تزئینی داشته باشد و نتوان از آن استفاده کرد، صرفا یک تکه پارچه چشم‌نواز است و در دسته پوشاک قرار نمی‌گیرد. این در حالی است که هدف برگزاری چنین جشنواره‌هایی ارتقای فرهنگ پوشش مردم است و بنا بر این است که مردم با دیدن لباس‌هایی که در این جشنواره‌ها به نمایش در می‌آیند، دستی بر سر و روی وضعیت پوشش‌ خود بکشند. وقتی لباسی نتواند کاربردی باشد و به تن رود، ارائه و نمایش آن در یک برنامه همگانی چه سودی دارد؟ بالاخره ششمین جشنواره مُد و لباس هم برگزار شد و طراحان منتقد همچنان روی حرف‌شان ماندند. باز شکایت‌ها روی میز آمد و گله از این‌که چرا این امکان در دست کسانی قرار نمی‌گیرد که با دانش و آگاهی‌شان بتوانند تاثیر مثبتی بر فرهنگ پوشش مردم داشته باشند، یک بار دیگر مطرح شد. حالا چند ماهی از برگزاری آخرین دوره جشنواره مد و لباس می‌گذارد و طراحان لباس خودشان را برای دوره جدیدی آماده می‌کنند. سوال‌ها اما همچنان باقی است. آیا هفمین دوره جشنواره مد و لباس هم قرار است طبق روال گذشته پیش برود و صرفا یک برنامه تشریفاتی و نمایشی باشد؟ در شرایطی که تنها تریبون دولتی برای افرایش سطح آگاهی و فرهنگ خوش‌پوشی مردم، جشنواره مد و لباس است، آیا نباید کار را به اهل فن سپرد؟ اصلا اعتراض منتقدان به چند و چون برگزاری جشنواره مد و لباس اعتبار دارد یا صرفا گلایه‌ای قابل چشم‌پوشی است؟ به این بهانه با نرگس طافی، طراح لباس و برنده سیمرغ بلورین طراحی مفهومی جشنواره مد و لباس سال گذشه گپی کوتاه زدیم:

در آخرین دوره جشنواره مد و لباس بیش از پیش بر کاربردی بودن لباس‌ها تاکید شده بود. به نظر شما اساسا چقدر لباس‌هایی که در جشنواره رونمایی می‌شوند، کاربردی و قابل استفاده هستند؟

من سال گذشته در بخش مفهومي جشنواره فعاليت کردم و نظر شخصي من اين است که همه لباس‌ها قابليت پوشش حتي در اجتماع را داشتند. درست است که شايد از سبک متفاوتي بودند و با آن چيزهايي که به‌طور روتين در جامعه ديده مي‌شود، تفاوت داشتند اما کاملا قابليت پوشش را داشتند. بقيه کارهايي هم که ديده مي‌شد، کارهايي بودند که به نظر من کاملا اجرايي شده بودند و قابليت استفاده را داشتند. بخش ديگر آن به سبک‌ و‌ سياق و سليقه کساني برمي‌گردد که دوست دارند آن لباس‌ها را بپوشند يا خير چون کارهاي مختلفي بودند از برش‌هاي متفاوت تا نقش‌ و نگارهاي ايراني که روي لباس‌ها طراحي شده بودند. مدل‌ها به‌طور کلي، دامنه گسترده‌اي داشتند.

درباره همين موضوع نقش و نگارهاي ايراني که به آن اشاره کرديد، اغلب طراح‌هاي لباس وقتي مي‌خواهند طرحي را ارائه بدهند که مورد قبول کارگروه مد و لباس باشد، سعي مي‌کنند حتما از اين نمادها استفاده کنند که متأسفانه تبديل به کليشه‌اي تکراري شده که خيلي هم مورد استقبال نيست. به نظر شما اصرار بي‌اندازه براي استفاده از نمادهاي ايراني چقدر منطقي است؟ آيا بهتر نيست اين نمادها دست‌کم به صورت خلاقانه‌تري به کار برده شوند؟
دقيقا همين‌طور است؛ واقعا اين قضيه به‌شدت در حال پيشروي به سمت کليشه‌شدن بوده و اساس حس زيبايي‌شناسي در هنر اين است که اگر مي‌خواهيد از الماني در طراحي استفاده کنيد، آن را به‌طور مستقيم به کار نبريد. بايد آن‌قدر آن المان به‌طور غيرمستقيم استفاده شود که مثلا اگر قرار است از خط ايراني استفاده شود، حتي يک فارسي‌زبان هم متوجه نشود اين نقش و ‌نگاري که روي لباس به کار رفته، خط ايراني است. من به‌شخصه وقتي در کارهايم از المان‌هاي ايراني استفاده مي‌کنم، آن‌قدر در آن تغيير ايجاد مي‌کنم که به‌طور مشخص چيزي ديده نمي‌شود که مثلا اين بته‌جقه‌اي است که از نمادهاي ايراني به‌شمار مي‌رود. واقعا بايد از خلاقيت در‌اين‌زمينه استفاده شود. در نمايشگاه عاشورايي که سال گذشته برپا شد، مثلا لباس‌هايي که ارائه داده بودند، 90 درصد تي‌شرت‌هايي بودند که با اشاره مستقيم روي لباس‌ها به خط ايراني، کلمه عاشورايي نوشته بود و اين اصلا زيبايي‌شناسي در هنر نيست. متأسفانه بسیاری از طراحان لباس فقط به اين سمت پيش مي‌روند که فقط نقش و نگار روي پارچه يا ترکيب پارچه‌ها را با هم استفاده ‌کنند اما آيا در فرم لباس‌ها برش‌هاي خاصي ديده مي‌شوند؟ آيا مفهومي در پس طراحي لباس‌ها هست؟ اين در حالي است که به اعتقاد من، طراحي لباس مانند يک تابلوي نقاشي است؛ طراح بايد ساعت‌ها بتواند درباره طرحي که ايجاد کرده، صحبت کند و سؤال‌هايي مانند چرا اين رنگ، چرا اين برش را درباره طراحي‌اش پاسخگو باشد.

در تمام دنيا جشنواره‌هاي مد و لباس، اساسا به‌منظور تغيير فرهنگ پوشش لباس مردم راه‌اندازي مي‌شوند و آنها تلاش مي‌کنند با ارائه لباس‌هاي متفاوت در اين جشنواره‌ها مردم را از پاي ويترين‌ مغازه‌ها به سمت خريد لباس‌هايي که فکر و ايده پشت آنها بوده دعوت کنند. با توجه به اينکه اين جشنواره دولتي است، مردم يا حتي هنرمنداني که مي‌توانند تأثيرگذار باشند، چقدر استقبال مي‌کنند؟
يک مشکل بزرگ اين است که ما در ايران، فروشندگاني که کار طراحان را خريداري کنند و در فروشگاه‌هاي خود عرضه کنند، نداريم؛ اين واقعا کمبودي است که طراحان لباس، بسيار از آن ضربه می‌خورند، درحالی‌که در هفته‌هاي مُد دنيا اصولا فروشندگان بسيار زيادي مي‌آيند و نحوه برخورد، طور ديگري است. با توجه به اينکه اين جشنواره، دولتي است و ما هم فروشندگان حمايت‌کننده‌اي نداريم، آن بازخوردي که بايد و شايد را از جشنواره مد و لباس نمي‌گيريم. شايد هم به‌اين‌دليل باشد که اين جشنواره تا حدي نوپاتر از جشنواره‌هاي ديگري مثل فيلم و تئاتر است اما من خيلي خوشبين هستم که در چند سال آينده، جايگاه اين جشنواره هم مثل ديگر جشنواره‌ها بهتر شود چون فکر مي‌کنم اختلاف فاحشي بين جشنواره پنجم و چهارم و ماقبل از آن بوده و اگر به‌طور کلی، طراحان لباس، خودشان در وهله اول به اين جشنواره توجه لازم را کنند، به مرور تمام هنرمندان هم جذب اين جشنواره و به‌تبع، مدل‌هايي که ارائه مي‌شوند، خواهند شد.
با توجه به سخت‌گيري‌هاي زيادي که کارگروه جشنواره مد و لباس روي طراحي‌ها دارد و همچنين خط قرمزهاي موجود در سازوکار جشنواره مد و لباس، چقدر طراحان ‌بنام، حاضر به همکاري شده‌اند؟
ممکن است مفهوم يا سبک‌‌و‌سياقي که يک طراح لباس در پس طراحي‌هايش دارد، موضوع مورد نظر جشنواره نباشد که من هم اين موضوع را در جشنواره ديده‌ام. چه مي‌شود کرد؟ يکسري چارچوب‌ها هست و ما در محدوديتي هستيم که بايد با توجه به آن جلو برويم. شايد با برخی تغييرات کوچک بتوان مفهوم‌هاي مورد نظر را براي جشنواره نرمال‌تر کرد. آن‌طور که من مي‌دانم، بسیاری از طراح‌هايي که شايد واقعا طراح باشند، تمايل زیادی به شرکت در جشنواره ندارند که چرايش را واقعا نمي‌دانم اما به نظر من بايد به اين موضوع بها داد زيرا شايد همين موجب شود به مرور زمان، اين گسستگي‌ای که ميان طراحان لباس هست، جمع‌وجور شود.
شما به‌عنوان طراح لباسي که با جشنواره مد و لباس همکاري کرده، چقدر تلاش مي‌کنيد روي رويکردهاي جشنواره لباس تأثيرگذار باشيد؟ آيا فضاي برگزاري نشست و صحبت درباره بهبود کار جشنواره يا حتي ارائه انتقادها و پيشنهادها را به دبير کارگروه مد و لباس داريد؟
تنها دليل شرکت من در جشنواره لباس عاشورايي اين بود که اگر واقعا در توانم هست، سطح مسابقه را تا حدي بالاتر ببرم و به اعتقاد من، طراح‌هاي لباسي که تحصيلاتي در‌اين‌زمينه دارند، اگر با هم همبستگي داشته باشند، نتيجه بهتري خواهند داشت. بالطبع چون برخی شناخت‌ها درباره جشنواره لازم بوده يا گاهي من براي کارم سؤال‌هايي داشتم، با آقاي قبادي صحبت کردم و ايشان هميشه با روي باز استقبال کرده‌اند. واقعا نه درزمينه انتقاد چون مي‌دانم دستم در‌اين‌زمينه بسته است اما در حد پيشنهاد صحبت‌هايي داشته‌ام.

You might also like

More Similar Posts

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست